Miasto Smoka, hodowla Owczarków Niemieckich, Owczarki Niemieckie

 

  Owczarek Niemiecki - hodowla.

 

  Genetyka a hodowla psów.

  Genetyka jest jedną z podstawowych dziedzin nauki z którą powinien zaznajomić się właściciel psiaka. Genetyka jest nauką stosunkowo młodą cały czas dynamicznie się rozwijającą. Genetyka podzielona została przez naukowców na wiele działów, np. genetyka embrionalna, fizjologiczna, molekularna, cytogenetyka i wiele innych.

  Hodowla w znacznej mierze opiera się na wykorzystaniu podstawowych zasad dziedziczenia. Dlatego choć do hodowli nie trzeba znać wszystkich działów genetyki to warto jednak zaznajomić się z podstawowymi informacjami z dziedziny genetycznymi.

  Hodowca od samego początku powinien uświadomić sobie, że nie ma psów idealnych. A hodowla sprowadza się do takich kojarzeń pary rodzicielskiej aby potomstwo było jak najbardziej zbliżone do wzorca rasy, czyli mówiąc krótko - dzieci powinny być lepsze od rodziców.
  Jest kilka zasad, które powinny być stosowane przez hodowcę, aby nie popełnić błędów hodowlanych.
  • Przede wszystkim: do hodowli nie używa się zwierząt słabych, z widocznymi wadami lub ze spaczonym charakterem - lękliwych czy agresywnych.
  • Nie powinno się kojarzyć osobników z takimi samymi wadami, gdyż utrwala te wady w kolejnym pokoleniu.
  • Wady nie należy poprawiać wadą. Zbyt dużej suki nie kryjmy zbyt małym psem i odwrotnie. Używajmy partnera o idealnej cesze.
  • Patrz na psa jako całość, próbując wyhodować jedną cechę łatwo po drodze zagubić wiele innych pozytywnych.
  • Po championach nie zawsze rodzą się championy. Wybitny egzemplarz, który jednak nie przekazuje swoich cech potomstwu jest "nieużyteczny" w hodowli.

  Wygląd psa uwarunkowany jest wieloma cechami, które możemy zaliczyć do cech jakościowych czyli zależnych wyłącznie od genotypu osobnika, jak i ilościowych, związanych z genotypem i czynnikami środowiskowymi. Cechy mogą być dominujące (można je stosunkowo łatwo wyeliminować, ponieważ się ujawniają) lub recesywne (zdecydowanie trudniej je wyeliminować, ponieważ długo mogą utrzymywać się w układzie heterozygotycznym i nieoczekiwanie ujawnić się po kilku pokoleniach).

  Wynika z tego, że istnieją cechy, które stosunkowo łatwo jest poprawić i istnieją takie, których "jedno krycie" nie poprawi. Tak więc hodowla jest ciągłym dążeniem do ideału, wymaga cierpliwości, wiedzy, starań, i oczywiście miłości, bo trzeba pamiętać, że mówimy cały czas o zwierzętach - istotach żywych, za które w pełni odpowiadamy.

 

  Wkład genetyczny przodków.

  Słynne, dużo wygrywające psy są z reguły popularnymi reproduktorami i płodzą więcej wygrywającego wystawy potomstwa niż inne współczesne im psy. To nie gwarantuje jednak, że taki pies będzie po pięciu czy dziesięciu pokoleniach miał na rasę większy wpływ, niż pies który miał potomstwo tylko dwa czy trzy razy. W gruncie rzeczy zależy to od tego, jak intensywnie w hodowli wykorzystywane będą jego dzieci i dalsi potomkowie. Mając dostęp do niezbędnych danych możemy określić znaczenie przodka obliczając jego wkład genetyczny u jego potomków. Procent wkładu (zwany też procentem krwi) zdeterminowany jest przez sposób, w jaki geny przechodzą od rodziców do potomstwa. Każdy dziedziczy jeden komplet chromosomów wraz z genami jakie niesie od ojca i analogiczny komplet od matki. Tak więc każdy z rodziców przekazuje 50% swoich genów każdemu potomkowi, można więc oczekiwać, że po 25% genów osobnika pochodzi od każdego z dziadków, po 12,5% od każdego z pradziadków i tak dalej.

  Trzeba jednak zauważyć, że udział procentowy genów przodków dalszych niż rodzice jest jedynie określony przez prawdopodobieństwo, nie da się dokładnie określić jego wartości. Kiedy pies przekazuje połowę swoich genów, będą one jednak zawierać losową mieszaninę genów, jakie dostał od obojga swoich rodziców. Nie mamy żadnej gwarancji, że przekazane przez niego geny będą się składać po połowie z genów jego matki i ojca, w rzeczywistości niemal nigdy tak się nie zdarza. Istnieje nawet niewielkie prawdopodobieństwo (bardzo małe!), że może on przekazać geny pochodzące wyłącznie od jednego z jego rodziców. Z drugiej strony im częściej jakiś przodek pojawia się w rodowodzie przed różnymi swoimi potomkami, tym bardziej prawdopodobne jest, że procent genów, które przeszły dalej od jego rodziców będzie bliższy pięćdziesięciu.

  Kiedy mamy 10-pokoleniowy rodowód, wkład każdego z 1024 przodków z ostatniego pokolenia będzie teoretycznie spadał nieco poniżej 0,1%. W praktyce jednak w rodowodzie rasowego psa rzadko mamy więcej niż 100-200 przodków, niektórzy pojawiać się mogą nawet 50 czy więcej razy. Są to właśnie znaczący przodkowie, mający największy wkład genetyczny.

  Mając rodowód możesz obliczyć procentowy wkład powtarzających się przodków, sumując wkłady każdego powtórzenia według poniższej tabeli (pierwsze pokolenie to rodzice, drugie dziadkowie i tak dalej).

 

pokolenie


wpływ


1
50,0 %
2
25,0 %
3
12,5 %
4
6,25 %
5
3,125 %
6
1,563 %
7
0,781 %
8
0,391 %
9
0,195 %
10
0,098 %

  Może sie zdarzać, ze duży wkład genetyczny wnoszą psy w ogóle nie występujące w 5-pokoleniowym rodowodzie, dlatego zawsze warto analizując skojarzenie korzystać z danych na temat dużo wcześniejszych pokoleń.

 

  Owczarek Niemiecki - Outbreeding.

  W tym rodzaju hodowli dobiera się osobniki w podobnym typie, ale ze sobą nie spokrewnione - jest to najprostszy typ hodowli. Definicja ta jest o tyle nieścisła, że w przypadku psów rasowych wystarczy cofnąć się dalej w głąb rodowodów, by znaleźć jakieś psy występujące w obu rodowodach. Dlatego pod pojęciem psów niespokrewnionych rozumiemy tu psy o stopniu pokrewieństwa niższym niż średnia w danej rasie. Dobór rodziców w podobnym typie może dawać pewną jednorodność w miocie, ale nie ma na to żadnej gwarancji. Nawet jeśli miot jest wyrównany fenotypowo, nie wiadomo nic na temat genotypów szczeniąt i możesz wprowadzić do swojej hodowli niechciane cechy, których trudno będzie sie pozbyć w następnych pokoleniach. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy, kiedy w kolejnych pokoleniach kontynuowane są skojarzenia outcrossowe. Prędzej czy później natkniesz się na nosiciela recesywnego genu, który występuje także i w twoich liniach. Kojarzenie "podobnego z podobnym" niekoniecznie da nam potomstwo z cechami, jakie chcieliśmy uzyskać. Dzieje się tak zwłaszcza w przypadku cech warunkowanych przez wiele genów (poligenicznych), takich jak zgryz, uszy, długość przedramienia. Outcrossing zwiększa homozygotyczność, maskuje także ujawnianie się genów recesywnych, pozwalając tym samym na ich ukrytą propagację. Ciągły outcrossing jest cechą charakterystyczną hodowców o ograniczonej lub zgoła żadnej wiedzy na temat genetyki i prowadzących mało celową hodowlę. Jego jedyna zaleta jest to, ze genetyczna różnorodność może maskować szkodliwe geny. Jednak poważny hodowca zawsze próbuje je ujawnić i wyeliminować, a nie ukrywać i przenosić z pokolenia na pokolenie. Outcrossowe skojarzenie może dać doskonałego psa, ale mniej prawdopodobne jest, by jego cechy powielały sie w potomstwie, tak więc jego użyteczność w dalszej hodowli jest niewielka. Hodowca może stosowa skojarzenie outcrossowe w celu skorygowania jakiegoś problemu swojej linii, ale ze nie można wziąć od jakiegoś psa jednej cechy nie dostając innych, takie wyjście może go kosztować wiele pokoleń pracy by powrócić do jego ulubionego typu owczarka. Używany właściwie outrossing jest sposobem na zaczerpniecie z innej puli genowej by przynieść z niej inne cechy, powinien być stosowany tylko gdy selekcja w twojej własnej linii zawiodła lub gdy chcesz stworzyć nowa odmianę. Pozwala na wprowadzenie cech nie występujących w naszej linii. Wszyscy ci hodowcy, ażeby utrzymać to co osiągnęli, szybko zaczęli stosować linebreeding lub inbreeding.

 

  Owczarek Niemiecki - Linebreeding.

  A żeby zawęzić pule genową jeszcze bardziej niż przy krzyżowaniu osobników w podobnym typie, wielu odnoszących sukcesy hodowców stosuje w hodowli skojarzenia krewniacze. Jest to tzw. linebreeding czyli hodowla na linie. Linebreeding polega na koncentrowaniu genów pochodzących od przodka występującego w rodowodzie więcej niż jeden raz. Przodek ten powinien występować za różnymi swoimi potomkami, ponieważ jeśli występuje zawsze za tym samym potomkiem, mamy linebreeding jedynie na około 50% cech tego wybitnego przodka. Lepiej jest, by wybitny przodek pojawiał się w rodowodzie zarówno od strony ojca, jak i matki, bo to zwiększa szanse na ponowne spotkanie się sparowanych genów u szczeniąt. Efekty będą bardziej wyrównane, jeśli zwrócisz uwagę na fenotyp spokrewnionych psów. Rodzeństwo ze skojarzenia heterozygot może być całkiem rozne genetycznie, ponieważ jedno może być homozygota bardziej dominujących cech a drugie recesywnych. Jeśli psy wyglądają podobnie i są spokrewnione, jest bardziej prawdopodobne, ze maja także podobne genotypy. Linebreeding jest próba uniknięcia problemów związanych z inbredem. Kiedy pula genowa zbytnio sie zawęzi, pozbycie sie niepożądanych cech może sie okazać bardzo trudne albo wręcz niemożliwe. W przypadku kojarzenia na linie pula genowa nie jest tak mała ani tak szybko nie maleje jej rozmiar. Pomimo że linebreeding uważany jest za "bezpieczniejszy", zależy to bardziej od genotypu kojarzonych akurat zwierząt niż od ich stopnia pokrewieństwa. Kojarzenie na linię może dać doskonałe szczenię, ale jeśli jego zalety nie są odbiciem zalet psów, na które kojarzyliśmy, nie osiągamy swojego celu - ważne jest nie tylko staranne dobieranie rodziców, ale także staranne wybranie z ich miotu szczeniąt do dalszej hodowli na linię.

 

  Owczarek Niemiecki - Inbreeding.

  Inbred, czyli chów wsobny, jest najszybsza metoda ujednolicenia puli genowej. Jest to kojarzenie psów o pierwszym stopniu pokrewieństwa, a więc rodziców z potomstwem lub rodzeństwa. Jedna z zalet chowu wsobnego jest to, ze utrwala on dany typ szybciej niż jakakolwiek inna technika hodowlana. Z drugiej strony ustala on w równym stopniu i zalety i wady. Bez rozleglej wiedzy na temat fizycznej wartości poszczególnych psów w rodowodzie, inbreeding może być upadkiem hodowcy. Niedoświadczeni hodowcy ani ktokolwiek komu brak możliwości bycia całkowicie obiektywnym w ocenie swoich psów nie powinni nigdy podejmować sie chowu wsobnego. Inreeding uważany jest często za kontrowersyjna technikę hodowlana, lecz to nie metoda zawodzi, lecz hodowcy którzy nie używają do niej wybitnych psów. Im głębsza jest wartości rodowodu, tym większe prawdopodobieństwo uzyskania tej jakości, ponieważ materiał genetyczny koncentruje sie wokół godnych pożądania cech, które będą się wyrażać w wielu następnych pokoleniach. Bez inbreedingu znacząca prepotencja prowadząca do wyraźnego, reprodukującego sie typu nigdy by nie istniała. Z drugiej strony inbreeding nieodpowiednich psów utrwala ich wady u potomków. Wartości, jakie chcesz uzyskać w hodowli, musza juz być obecne w genotypie suki i reproduktora, te których nie chcesz, nie powinny sie tam w oczywisty sposób pojawiać. Pamiętać trzeba, że inbreeding nie tworzy wad u szczeniąt, a jedynie pozwala się im ujawnić - były one obecne u przodków, ale zamaskowane przez geny dominujące. Kontynuowany przez pokolenia inbreeding może stać się przyczyna ogólnego spadku żywotności. W takim wypadku rozsądne użycie outcrossingu może przynieść świeże geny w celu ożywienia linii. To działa szczególnie dobrze jeśli użyje sie w dużym stopniu zlinebreedowanego lub zinbredowanego psa z innej linii. Warzenie na linię może dać doskonałe szczenię, ale jeśli jego zalety nie są odbiciem zalet psów, na które kojarzyliśmy, nie osiągamy swojego celu - ważne jest nie tylko staranne dobieranie rodziców, ale także staranne wybranie z ich miotu szczeniąt do dalszej hodowli na linię.

 

« wstecz